IPv4 یا IPv6؛ کدام‌یک برای بازی آنلاین بهتر است؟

IPv4 یا IPv6 برای بازی آنلاین؛ کدام‌یک انتخاب بهتری است؟ در این مقاله تفاوت این دو پروتکل را از نظر پینگ، NAT و پایداری اتصال بررسی می‌کنیم تا ببینیم فعال‌کردن IPv6 چه زمانی واقعاً مفید است.

IPv6 به‌خودی‌خود قرار نیست پینگ بازی را به‌شکل چشمگیری کاهش دهد. اگر اپراتور اینترنت، مودم و سرور بازی به‌درستی از IPv6 پشتیبانی کنند، ممکن است اتصال مستقیم‌تر و بدون درگیری با NAT برقرار شود. در مقابل، اگر مسیر IPv6 اپراتور ناقص یا ناپایدار باشد، IPv4 می‌تواند عملکرد بهتری ارائه دهد.

بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت IPv6 همیشه سریع‌تر است. آنچه نتیجه را تعیین می‌کند، کیفیت مسیر میان اپراتور و سرور بازی است، نه فقط نسخه پروتکل.

IPv4 و IPv6 چه تفاوتی دارند؟

هر دستگاهی که به اینترنت متصل می‌شود، برای ارسال و دریافت اطلاعات به یک آدرس IP نیاز دارد. IPv4 همان ساختار قدیمی و رایجی است که آدرس‌هایی مانند 192.168.1.1 دارد.

مشکل IPv4 محدودبودن تعداد آدرس‌های آن است. به همین دلیل، اپراتورها معمولاً چند کاربر را پشت یک آدرس عمومی مشترک قرار می‌دهند؛ روشی که با نام CGNAT شناخته می‌شود.

IPv6 برای برطرف‌کردن همین محدودیت طراحی شده است. تعداد آدرس‌های آن بسیار بیشتر است و در شرایط مناسب، هر دستگاه می‌تواند آدرس مستقل خود را داشته باشد.

آیا IPv6 پینگ بازی را کاهش می‌دهد؟

پینگ نشان می‌دهد رفت‌وبرگشت بسته‌ها میان دستگاه شما و سرور بازی چقدر زمان می‌برد. عواملی مانند اپراتور، فاصله تا سرور، شلوغی شبکه، مسیریابی بین‌المللی و کیفیت اتصال خانگی بر این زمان تأثیر می‌گذارند.

IPv6 تنها زمانی می‌تواند پینگ را کاهش دهد که مسیر آن تا سرور بازی کوتاه‌تر یا خلوت‌تر از مسیر IPv4 باشد. ممکن است در یک بازی، IPv6 چند میلی‌ثانیه عملکرد بهتری داشته باشد و در بازی دیگری هیچ تفاوت محسوسی ایجاد نکند.

گاهی شرایط کاملاً برعکس است. بعضی اپراتورها IPv6 را فعال کرده‌اند، اما مسیرهای آن‌ها هنوز به‌اندازه IPv4 بهینه نیست. در چنین شرایطی ممکن است کاربر با پینگ بیشتر، نوسان اتصال یا بازنشدن بعضی سرویس‌ها روبه‌رو شود.

در نتیجه، معیار اصلی باید آزمایش واقعی هر دو مسیر روی اینترنت خودتان باشد.

نقش NAT در بازی آنلاین

در شبکه IPv4، مودم معمولاً چند دستگاه موجود در خانه را پشت یک آدرس عمومی قرار می‌دهد. این فرایند NAT نام دارد.

NAT در استفاده روزمره معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما ممکن است در بعضی بازی‌های آنلاین بر تشکیل گروه، چت صوتی، میزبانی بازی یا اتصال همتا‌به‌همتا تأثیر بگذارد.

اگر اپراتور علاوه بر NAT مودم از CGNAT نیز استفاده کند، اتصال شما باید از دو لایه عبور کند. در چنین وضعیتی ممکن است با NAT Type محدود یا Strict NAT مواجه شوید.

IPv6، در صورت پیاده‌سازی صحیح، می‌تواند نیاز به این لایه‌های اضافی را کاهش دهد. البته نبود NAT به معنای نبود امنیت نیست؛ فایروال مودم همچنان باید اتصال‌های ورودی ناخواسته را مسدود کند.

آیا IPv6 مشکل Strict NAT را حل می‌کند؟

در بازی‌ها و پلتفرم‌هایی که به‌طور کامل از ارتباط IPv6 پشتیبانی می‌کنند، استفاده از IPv6 می‌تواند بخشی از مشکلات NAT را برطرف کند؛ زیرا دستگاه برای برقراری ارتباط به ترجمه آدرس IPv4 وابسته نیست.

بااین‌حال، این راه‌حل در همه بازی‌ها نتیجه یکسانی ندارد. بعضی بازی‌ها همچنان بخش‌هایی از اتصال خود را از طریق IPv4 برقرار می‌کنند. بنابراین ممکن است با وجود فعال‌بودن IPv6، وضعیت NAT در کنسول یا بازی تغییری نکند.

اگر NAT شما بسته است، موارد زیر را بررسی کنید:

• وضعیت CGNAT اپراتور
• فعال‌بودن UPnP در مودم
• تنظیمات فایروال
• وجود NAT دوگانه میان مودم و روتر
• پشتیبانی واقعی بازی و پلتفرم از IPv6

بازکردن دستی تعداد زیادی پورت بدون شناخت دقیق کاربرد آن‌ها توصیه نمی‌شود.

Dual Stack چیست؟

بیشتر اتصال‌های جدید به‌جای انتخاب کامل یکی از دو نسخه، IPv4 و IPv6 را به‌طور هم‌زمان به کار می‌گیرند. به این وضعیت Dual Stack گفته می‌شود.

در این حالت، دستگاه برای سرویس‌هایی که اتصال IPv6 مناسبی دارند از IPv6 استفاده می‌کند و در صورت نیاز به IPv4 برمی‌گردد. این روش معمولاً بهترین گزینه است؛ چون سازگاری IPv4 حفظ می‌شود و سرویس‌های جدید نیز می‌توانند از IPv6 استفاده کنند.

اگر اینترنت شما Dual Stack واقعی دارد، معمولاً نیازی به غیرفعال‌کردن IPv4 نیست.

چه زمانی IPv6 می‌تواند اتصال را بدتر کند؟

فعال‌بودن IPv6 همیشه به این معنا نیست که شبکه برای استفاده کامل از آن آماده است. مسیر نامناسب IPv6 ممکن است نشانه‌های زیر را داشته باشد:

• بعضی سایت‌ها یا لانچرها با تأخیر باز می‌شوند.
• ورود به بازی بیشتر طول می‌کشد.
• اتصال در میانه بازی قطع می‌شود.
• دانلود شروع نمی‌شود یا سرعت آن نوسان دارد.
• با غیرفعال‌کردن IPv6، مشکل به‌طور موقت برطرف می‌شود.

این وضعیت می‌تواند به تنظیمات مودم، DNS، MTU، مسیریابی اپراتور یا پشتیبانی ناقص سرویس مقصد مربوط باشد. غیرفعال‌کردن IPv6 ممکن است برای تشخیص مشکل مفید باشد، اما بهتر است اولین و تنها راه‌حل شما نباشد.

چگونه بفهمیم اینترنت ما IPv6 دارد؟

برای بررسی پشتیبانی از IPv6 می‌توانید وارد صفحه وضعیت اتصال مودم شوید. اگر در بخش WAN یک آدرس IPv6 مشاهده می‌کنید، احتمالاً اپراتور این پروتکل را در اختیار شما قرار داده است.

راه ساده‌تر، استفاده از سایت‌های تست IPv6 است. این ابزارها مشخص می‌کنند:

• آیا دستگاه شما آدرس IPv6 دارد؟
• آیا دسترسی IPv6 به اینترنت برقرار است؟
• آیا DNS روی IPv6 به‌درستی پاسخ می‌دهد؟
• اتصال شما Dual Stack است یا فقط از IPv4 استفاده می‌کند؟

وجود یک آدرس محلی که با fe80 شروع می‌شود، به‌تنهایی نشان‌دهنده دسترسی کامل IPv6 به اینترنت نیست.

چگونه IPv4 و IPv6 را برای بازی مقایسه کنیم؟

برای رسیدن به نتیجه‌ای دقیق، باید هر دو حالت را در شرایط یکسان آزمایش کنید.

1. همه دانلودها، به‌روزرسانی‌ها و استریم‌های شبکه را متوقف کنید.
2. در ساعت مشابه و روی همان سرور بازی آزمایش بگیرید.
3. پینگ، جیتر و افت بسته را ثبت کنید.
4. یک بار اتصال را در حالت Dual Stack آزمایش کنید.
5. برای مقایسه، IPv6 را موقتاً غیرفعال کنید و همان آزمایش را دوباره انجام دهید.
6. به یک آزمایش اکتفا نکنید و نتیجه را در چند ساعت مختلف بررسی کنید.

اگر اختلاف فقط یک یا دو میلی‌ثانیه باشد، احتمالاً هنگام بازی قابل احساس نیست. پایداری اتصال و پایین‌بودن جیتر معمولاً از چند میلی‌ثانیه کاهش پینگ اهمیت بیشتری دارد.

آیا DNS روی IPv4 و IPv6 اثر دارد؟

DNS نام دامنه را به آدرس IP تبدیل می‌کند. اگر یک سرویس هم آدرس IPv4 و هم آدرس IPv6 داشته باشد، DNS می‌تواند هر دو نوع پاسخ را در اختیار دستگاه قرار دهد.

بااین‌حال، تغییر DNS به‌تنهایی اتصال اینترنت شما را از IPv4 به IPv6 تبدیل نمی‌کند. برای استفاده از IPv6، اپراتور، مودم و دستگاه همگی باید از این پروتکل پشتیبانی کنند.

یک DNS اختصاصی مناسب می‌تواند زمان پیداکردن آدرس سرور و دسترسی به بعضی دامنه‌ها را بهبود دهد؛ اما پینگ داخل مسابقه بیشتر به مسیر واقعی ارتباط با سرور بازی وابسته است.

برای PS5، Xbox و کامپیوتر کدام بهتر است؟

پلی‌استیشن

اگر اینترنت و مودم شما IPv6 را به‌درستی ارائه می‌کنند، بهتر است حالت Dual Stack فعال بماند. بااین‌حال، عملکرد نهایی همچنان به بازی، شبکه پلی‌استیشن و مسیر اپراتور بستگی دارد.

ایکس‌باکس

ایکس‌باکس پشتیبانی مناسبی از IPv6 دارد و در یک شبکه سازگار می‌تواند ارتباط مستقیم‌تری برقرار کند. اگر کنسول همچنان Strict NAT نشان می‌دهد، احتمالاً باید وضعیت CGNAT، تنظیمات UPnP یا ساختار شبکه خانگی را بررسی کنید.

کامپیوتر

ویندوز معمولاً IPv4 و IPv6 را به‌طور هم‌زمان مدیریت می‌کند. غیرفعال‌کردن دائمی IPv6 فقط با هدف کاهش پینگ توصیه نمی‌شود. ابتدا باید تفاوت عملکرد دو مسیر را با آزمایش واقعی مشخص کنید.

اشتباهات رایج

• تصور اینکه IPv6 همیشه پینگ را کاهش می‌دهد.
• غیرفعال‌کردن کامل IPv4، درحالی‌که بعضی بازی‌ها و لانچرها همچنان به آن نیاز دارند.
• یکسان دانستن DNS با نسخه IP.
• بازکردن همه پورت‌های مودم برای تغییر NAT Type.
• مقایسه دو اتصال در ساعت‌ها یا سرورهای متفاوت.
• تمرکز بر سرعت دانلود و نادیده‌گرفتن جیتر و افت بسته.
• تصور اینکه وجود یک آدرس IPv6 محلی به معنای فعال‌بودن کامل اینترنت IPv6 است.

جمع‌بندی

IPv6 نسخه جدیدتر و آینده اینترنت است، اما جدیدتربودن آن به معنای پینگ کمتر در تمام بازی‌ها نیست. مهم‌ترین مزیت IPv6، فضای آدرس بسیار گسترده و امکان کاهش وابستگی به NAT و CGNAT است.

اگر اپراتور شما IPv6 پایداری ارائه می‌دهد، حالت Dual Stack معمولاً بهترین انتخاب خواهد بود. اگر پس از فعال‌کردن IPv6 با قطعی، تأخیر یا مشکل ورود مواجه شدید، عملکرد IPv4 و IPv6 را در شرایط یکسان مقایسه کنید.

در نهایت، در بازی آنلاین کیفیت مسیر، جیتر و افت بسته از نام پروتکل اهمیت بیشتری دارند. یک اتصال پایدار IPv4 می‌تواند بسیار بهتر از یک مسیر ناقص IPv6 باشد؛ همان‌طور که عکس این موضوع نیز ممکن است.